Σε έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, αναφέρεται πως η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέλη της πρέπει να αυξήσουν τις προσπάθειές τους, προκειμένου να υπάρξει επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί έως το 2030 και 2050, αντίστοιχα.

«Το 2022, 20.640 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε τροχαία ατυχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές να διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο».

Έτσι ξεκινά η Έκθεση “Reaching EU road safety objectives: Time to move up a gear” που συνέταξαν οι εξειδικευμένοι εμπειρογνώμονες του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ECA), αναφορικά με την πορεία της Οδικής Ασφάλειας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ήδη από τον τίτλο, ο οποίος στα ελληνικά μεταφράζεται ως «Επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την οδική ασφάλεια: Καιρός να ανεβάσουμε ταχύτητα», γίνεται φανερό πως το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρεί ότι πρέπει να γίνουν πολλές ενέργειες, προκειμένου να βελτιωθεί το επίπεδο της Οδικής Ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί άμεσα στην επίτευξη στόχων που σήμερα φαντάζουν μακρινοί, όπως η μείωση θανάτων και σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα κατά το ήμισυ, έως το 2030 και ο σχεδόν εκμηδενισμός τους έως το 2050.

Για τη σύνταξη της έκθεσης, οι Ελεγκτές προέβησαν σε ανάλυση των πεπραγμένων στον τομέα της Οδικής Ασφάλειας κατά την τελευταία δεκαετία, ενώ επισκέφθηκαν και χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για επιτόπια έρευνα.

Δυστυχώς, σε αρκετά σημεία διαπίστωσαν πως η υλοποίηση είτε δεν έχει ολοκληρωθεί, είτε δεν έχει καν ξεκινήσει. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο της Eva Lindstrom, μέλους του ECA που ηγήθηκε της διαδικασίας, πως η πρόοδος ήταν σχεδόν ανύπαρκτη και η κατάσταση σε ορισμένες χώρες παραμένει «μάλλον ανησυχητική».

Ορισμένα ενδεικτικά αποσπάσματα από την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, μπορείτε να δείτε παρακάτω:

«Το 2018, η ΕΕ έθεσε τους σημερινούς στόχους της μείωσης στο μισό των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα έως το 2030 σε σύγκριση με το 2019 και του μηδενισμού τους έως το 2050. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η Επιτροπή στήριξε την πολιτική της για την οδική ασφάλεια στην προσέγγιση "Ασφαλές σύστημα της ΕΕ", η οποία περιλαμβάνει διάφορους πυλώνες για να διασφαλίσει ότι εάν ένα στοιχείο αποτύχει, ένα άλλο θα αντισταθμίσει.

Για την προηγούμενη περίοδο 2014-2020 εκτιμήσαμε ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανάπτυξης, του Ταμείου Συνοχής και της διευκόλυνσης "Συνδέοντας την Ευρώπη" για έργα που συνέβαλαν στην οδική ασφάλεια ανήλθε σε περίπου 6,6 δισ. ευρώ.

Καθώς πλησιάζει το μέσο του τρέχοντος πλαισίου πολιτικής 2021-2030, αξιολογήσαμε κατά πόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν αποτελεσματική στη δημιουργία του ασφαλούς συστήματος της ΕΕ και στην υποστήριξη των κρατών μελών για την επίτευξη των στόχων οδικής ασφάλειας για το 2030 και το 2050.

Στο πλαίσιο του πυλώνα διακυβέρνησης της προσέγγισης του ασφαλούς συστήματος, εξετάσαμε κατά πόσον η προσέγγιση ήταν ολοκληρωμένη και κατά πόσον η Επιτροπή παρακολουθούσε αποτελεσματικά τη συμβολή των κρατών μελών στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ.

Αξιολογήσαμε επίσης κατά πόσον η Επιτροπή είχε λάβει τα κατάλληλα μέτρα στο πλαίσιο των πυλώνων της οδικής χρήσης, των οχημάτων και των υποδομών.

Τέλος, όσον αφορά στην χρηματοδοτική στήριξη, εξετάσαμε κατά πόσον η επιλογή των συγχρηματοδοτούμενων έργων της ΕΕ που χρηματοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 2014-2020 και ο σχεδιασμός των δεικτών επικεντρώθηκαν στους στόχους της οδικής ασφάλειας.

Πραγματοποιήσαμε τον έλεγχό μας σε τέσσερα κράτη μέλη και εξετάσαμε δείγμα 13 έργων.
Συνολικά, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή έχει καταρτίσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση του ασφαλούς συστήματος της ΕΕ, με φιλόδοξους στόχους για το 2030 και το 2050. Ωστόσο, εντοπίσαμε ελλείψεις στις δράσεις της. Επιπλέον, με τον τρέχοντα ρυθμό προόδου και χωρίς πρόσθετες προσπάθειες από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, οι στόχοι αυτοί είναι απίθανο να επιτευχθούν.

Όσον αφορά τον τομέα της διακυβέρνησης, διαπιστώσαμε ότι η Επιτροπή δεν είχε ακόμη προβεί σε αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι προγραμματισμένες προσπάθειες των κρατών μελών συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την οδική ασφάλεια.

Ενώ σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη έθεσαν 6 στόχους για τη μείωση στο μισό των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών, το επίπεδο πολυπλοκότητας των εθνικών στρατηγικών διέφερε. Επιπλέον, απαιτούνται περαιτέρω βήματα για να καταστεί αποτελεσματική η παρακολούθηση των επιδόσεων των κρατών-μελών.

Επίσης, διαπιστώσαμε ασυμμετρίες στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη-μέλη συνέλεγαν και ανέφεραν στην Επιτροπή δεδομένα σχετικά με τους σοβαρούς τραυματισμούς (σ.σ. με συνέπεια την μη δυνατότητα άμεσης σύγκρισης δεδομένων).

Επιπλέον, ο πυλώνας χρήσης των οδών δεν καλύπτει όλους τους κύριους τομείς κινδύνου στον ίδιο βαθμό σε επίπεδο ΕΕ και ο ρόλος της Επιτροπής στην εποπτεία των εθνικών προσεγγίσεων επιβολής ήταν περιορισμένος.

Αν και ο τομέας των οχημάτων καλύφθηκε από ένα τυποποιημένο πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ που εφαρμόζεται στα νέα οχήματα, ο αντίκτυπός του περιορίστηκε από το γεγονός ότι οι στόλοι αυτοκινήτων των κρατών μελών είναι γερασμένοι. Οι διαδικασίες των κρατών μελών στο πλαίσιο του τομέα υποδομής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για τον εντοπισμό επικίνδυνων τμημάτων και αιτιών ατυχημάτων, διέφεραν ως προς τον βαθμό πολυπλοκότητάς τους.

Η νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα αυτό εισήγαγε κοινές αρχές και διαδικασίες, αλλά το πεδίο εφαρμογής της δεν κάλυπτε τις υποδομές που σχετίζονται με τα περισσότερα θανατηφόρα ατυχήματα, όπως οι αστικές περιοχές, οι μη κύριες οδικές αρτηρίες εκτός αστικών περιοχών και οι ποδηλατόδρομοι.

Ακόμη, διαπιστώσαμε ότι οι νέες προκλήσεις για την οδική ασφάλεια (όπως οι συσκευές προσωπικής κινητικότητας και τα αυτόνομα οχήματα) θα απαιτήσουν περαιτέρω ενσωμάτωση των δράσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο των τριών αυτών πυλώνων.

Στο πλαίσιο του τομέα χρηματοδοτικής στήριξης, διαπιστώσαμε ότι κατά την περίοδο 2014-2020 η οδική ασφάλεια δεν αποτελούσε βασικό κριτήριο κατά την επιλογή έργων με στόχους οδικής ασφάλειας, καθώς ανταγωνιζόταν άλλες προτεραιότητες (όπως η αυξημένη προσβασιμότητα και οι πιο πράσινες μεταφορές).

Για τα περισσότερα ελεγχθέντα έργα, τα κριτήρια επιλογής δεν στόχευαν στα τμήματα του δικτύου με τον υψηλότερο αριθμό ατυχημάτων ή θανάτων και δεν καθορίστηκαν κριτήρια σχεδιασμού οδικής ασφάλειας. Επιπλέον, από τα συγχρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα δεν υπήρχε απαίτηση εκτίμησης της δυνητικής συμβολής τους στην οδική ασφάλεια ή να ορισμού σχετικών δεικτών αποτελεσμάτων.

Για την περίοδο 2021-2027, η χρηματοδότηση από την πολιτική συνοχής για μελλοντικά έργα που αποσκοπούν στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας ενδέχεται να μειωθεί, εκτός εάν τεθούν αυστηροί κανόνες ιεράρχησης για αυτόν τον στόχο».

Με βάση τα παραπάνω συμπεράσματα, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή της Ε.Ε. τα ακόλουθα:

Βελτίωση της υποβολής εκθέσεων για σοβαρούς τραυματισμούς και να δημιουργία στόχων επίδοσης στόχους επιδόσεων

Να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα αίτια των ατυχημάτων και να εισαχθούν περαιτέρω οδηγίες που να καλύπτουν όλους τους τομείς κινδύνου

Να προβλεφθεί σαφέστερη ιεράρχηση προτεραιοτήτων και εκ των υστέρων αξιολόγηση για τα συγχρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα με στόχους οδικής ασφάλειας.

Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση εδώ 

ΝΩΝΤΑΣ ΔΟΥΖΙΝΑΣ